Checklist: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NPR 1813

H
Henry Dijkman
Ergonomie-expert
ARBO Normen & Wetgeving (NPR 1813) · 2026-02-15 · 8 min leestijd

Wat is NPR 1813 en waarom is het relevant voor jou?

NPR 1813 is de Nederlandse Praktijkrichtlijn voor het beoordelen van het binnenklimaat op de werkplek. Deze norm is geen wet, maar een ijzersterke leidraad die je helpt om luchtkwaliteit objectief te meten en te verbeteren. Veel bedrijven denken dat een simpele CO2-meter voldoende is, maar NPR 1813 gaat veel verder. Het kijkt naar een combinatie van factoren die de gezondheid van werknemers direct beïnvloeden. Als adviseur zie ik dagelijks hoe complex het kan zijn om aan alle eisen te voldoen. Een checklist is daarom essentieel om niets te vergeten. Je wilt geen boete van de Arbo-inspectie en vooral je collega’s gezond houden. Deze richtlijn is specifiek ontwikkeld voor kantoren, scholen en vergelijkbare binnenruimtes waar mensen langdurig verblijven. Het doel is helder: voorkomen van klachten als hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieverlies. Deze checklist helpt je stap voor stap door het proces. We beginnen bij de voorbereiding en eindigen met handhaving. Elk punt is concreet en direct uitvoerbaar. Je hoeft geen expert te zijn om dit te volgen, maar je moet wel secuur werken.

Voorbereiding: Inventarisatie en doelstellingen

Voordat je meetapparatuur aanschaft, moet je weten wat je precies wilt bereiken. Een goede inventarisatie voorkomt verspilling van tijd en geld. Loop eerst door het gebouw en noteer alle ruimtes die onder de Arbo-wet vallen. Denk aan kantoren, vergaderruimtes, recepties en kantines. Sla plekken op waar geen mensen werken, zoals archiefruimtes, over. Stel vervolgens een meetplan op. Dit is een simpel document waarin je vastlegt waar, wanneer en hoe je gaat meten. Zonder plan loop je het risico dat je data mist of verkeerd interpreteert. Je moet ook bepalen wie er verantwoordelijk is voor de uitvoering. Is dat jij, de facilitaire dienst of een extern bureau? De keuze hangt af van de grootte van je organisatie. Vergeet niet om de verwachte bezetting in kaart te brengen. Een volle vergaderzaal heeft meer impact op de luchtkwaliteit dan een leeg kantoor. Gebruik deze gegevens om je meetmomenten te plannen. Meet altijd tijdens piekuren voor de meest realistische data.

Benodigde materialen en apparatuur

Voor NPR 1813 metingen heb je specifieke apparatuur nodig. Je kunt niet zomaar een goedkope CO2-meter van de Action gebruiken; die zijn vaak onnauwkeurig en voldoen niet aan de norm. Investeer in professionele meetapparatuur of huur deze in. De kosten wegen op tegen de voordelen van betrouwbare data. Een basisuitrusting bestaat uit een datalogger die meerdere parameters tegelijk meet. Je wilt namelijk niet alleen CO2, maar ook fijnstof (PM2.5), relatieve vochtigheid en temperatuur. Deze vier factoren bepalen samen de kwaliteit van je binnenklimaat. Zorg dat de apparatuur gekalibreerd is; vraag altijd om een kalibratiecertificaat bij aanschaf of verhuur. Naast de loggers heb je papieren middelen nodig. Een schone map voor de meetrapporten en een checklist op papier om niets te vergeten. Ook een laptop of tablet is handig om de data direct uit te lezen en te analyseren. Zorg voor voldoende opslagcapaciteit.

Uitvoering: Meten op de juiste locaties

Nu begint het echte werk. Je plaatst de meetapparatuur op strategische plekken. Volgens NPR 1813 moet je meten op ademhoogte, dat is ongeveer 1,5 meter boven de vloer. Zet de loggers niet in de tocht of direct naast een ventilatierooster, want dat geeft een vertekend beeld. De sensor moet de lucht meten die de werknemer daadwerkelijk inademt. Je meet over een representatieve periode. De norm adviseert minimaal 3 tot 5 werkdagen per ruimte. Zet de loggers aan en vergeet niet om de starttijd en locatie te noteren. Tijdens de meetperiode moet het gebouw normaal gebruikt worden. Schakel de ventilatie niet uit, tenzij dit de standaardprocedure is. Je wilt namelijk de werkelijke situatie meten, niet een ideale situatie. Let op de bezetting. Noteer hoeveel mensen er per uur in de ruimte zijn. Dit helpt bij het verklaren van pieken in de data. Als je tijdens de lunchpauze meet en de ruimte is leeg, zul je lage CO2-waarden zien. Dat is geen representatieve meting voor werkdagen. Plan je metingen dus slim.

Analyse: De data interpreteren volgens NPR 1813

Als de meetperiode voorbij is, haal je de data uit de loggers. Dit is het moment van de waarheid. Je kijkt naar de gemiddelde waarden en de pieken. De belangrijkste parameter volgens NPR 1813 is de CO2-concentratie. De norm stelt dat het gemiddelde niet boven de 1200 ppm mag komen en het maximum niet boven de 2000 ppm. Ligt je gemiddelde hoger? Dan is de ventilatie onvoldoende. Naast CO2 kijk je naar de relatieve vochtigheid. Deze moet tussen de 40% en 60% blijven. Te droge lucht (onder 40%) zorgt voor irritatie van de slijmvliezen. Te vochtige lucht (boven 60%) geeft kans op schimmelvorming. Ook fijnstof (PM2.5) is belangrijk; streefwaarden liggen hier onder de 15 µg/m³ als dagelijks gemiddelde. Trek conclusies uit de combinatie van data. Een hoge CO2-waarde gecombineerd met een lage vochtigheid wijst vaak op een slecht werkend ventilatiesysteem. Je rapporteert deze bevindingen in een overzichtelijk document. Dit rapport is je bewijs voor de Arbo-dienst.

Actieplan: Verbeteringen doorvoeren

Als de metingen niet voldoen, moet je actie ondernemen. Een rapport zonder actie is nutteloos. Begin met de meest voor de hand liggende oplossing: het aanpassen van het ventilatiesysteem. Vaak is het voldoende om de ventilatiecapaciteit te verhogen of de tijdschakelaar aan te passen. Dit is goedkoop en effectief. Is de ventilatie al maximaal? Dan moet je kijken naar luchtreiniging. Een luchtreiniger met een HEPA-filter kan fijnstof verwijderen en de luchtkwaliteit snel verbeteren. Kies voor een apparaat met voldoende capaciteit voor de ruimte. Merken als Philips (met VitaShield IPS) of Levoit (met VortexAir technologie) bieden betrouwbare opties die voldoen aan de NPR-normen. Voor vochtproblemen zijn vaak bouwkundige aanpassingen nodig. Controleer op lekkages en zorg voor goede isolatie. In sommige gevallen is een ontvochtiger nodig. Bespreek deze opties met een installateur. Documenteer alle wijzigingen en plan een hermeting om het effect te meten.

Handhaving en nazorg

Het implementeren van maatregelen is stap één, maar handhaving is net zo belangrijk. Je moet het binnenklimaat periodiek controleren om te zorgen dat de kwaliteit op peil blijft. Zet de dataloggers eens per kwartaal terug voor een snelle check. Dit voorkomt dat je voor verrassingen komt te staan. Houd een logboek bij van alle metingen, aanpassingen en onderhoudsbeurten. Dit logboek is cruciaal bij een inspectie door de Arbodienst. Het toont aan dat je structureel werkt aan een gezonde werkplek. Zorg dat dit logboek up-to-date is en digitaal beschikbaar voor alle betrokkenen. Tot slot, betrek je medewerkers. Vraag ze naar hun ervaringen met het klimaat op kantoor. Ze merken als eerste of de lucht frisser is geworden of niet. Hun feedback is een waardevolle aanvulling op de harde data. Blijf communiceren over het belang van een goed binnenklimaat.
"Een goed binnenklimaat is geen luxe, maar een basisbehoefte voor gezond werken. NPR 1813 geeft je de tools om dit te bewijzen."

Veelvoorkomende valkuilen vermijden

Veel organisaties maken dezelfde fouten bij het toepassen van NPR 1813. Een veelgemaakte fout is het meten op de verkeerde plek. Plaats een logger nooit op de grond of in een hoek waar lucht stagneert. Dit geeft een vertekend beeld van de situatie. Houd je altijd aan de 1,5 meter richtlijn. Een andere valkuil is het negeren van seizoensinvloeden. De luchtkwaliteit in de winter (gesloten ramen) verschilt enorm van die in de zomer (ramen open). Meet daarom altijd in een representatief seizoen. Doe je dit in de zomer met ramen open, dan mis je de problemen die in de winter spelen. Ten slotte: bespaar niet op kalibratie. Een ongekalibreerde sensor is net zo nutteloos als een kapotte paraplu in een storm. Zorg dat je apparatuur up-to-date is. Dit voorkomt discussies met inspecteurs en zorgt voor betrouwbare data.

Een ergonomische bureaustoel vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je arts bij ernstige klachten.

Volgende stap
Lees het complete overzicht
ARBO regels voor bureaustoelen: Alles wat je moet weten (2026) →
H
Over Henry Dijkman

Henry is ergonomie-expert met 15 jaar ervaring in werkplek optimalisatie. Hij heeft honderden kantoren en thuiswerkers geholpen met de juiste bureaustoel en deelt zijn kennis op HenryDijkman.